|
نام علمي: Hyoscyamus Niger L
خانواده: سيب زميني Solanaceae
نام انگليسي: Henbane ،Hogbean ،Hyoscyamvs
نامهاي رايج: بذرالبنج، سكْران، ژوسكيام، ماش عطار، بزربنگ، اجواينخراساني.
اين گياه سمي حداقل 2000 سال است که به عنوان يک داروي مسکن کاهنده ي درد و شل کننده ي ماهيچه ها شناخته شده است. همه ي خواص در برگهاي گياه جمع مي باشند. در قرن اول بعد از ميلاد، يونانيان از اين گياه به عنوان شربت خواب آور و مسکن استفاه مي کردند. د رطول قرون وسطي بذرالبنج يا بنگ دانه يا سيگران به عنوان يک داروي خانگي شفادهنده ي دندان درد و دردهاي روماتيسمي، مثل سيگار مي کشيده اند. نتايج ثبت شده از اين درمان خانگي نشان ميدهد که شفا دهندگي دارو غير قابل پيش بيني بوده و مواردي از قبيل تشنج، پرت و پلا گويي و ديوانگي را به دنبال داشته است. جرارد درباره ي اين شيوه درماني نوشته است: «يک خواب بدون آرامش، شبيه خوابي که به دنبال مستي عارض انسان مي گردد؛ خوابي که طولاني مي شده و در نهايت مرگ بيمار را به دنبال داشته است«.
کولپپر ادعا کرده است که اين گياه تحت نفوذ سياره ي زحل (کيوان) فرمانرواي استخوانها و اسکلت بندي انسان قرار دارد و برگ گياه را براي درمان درد مفصلها، سياتيک و سردرد تجويز مي کرده است. اين گياه در گذشته يک مسکن و بي حسي دهنده ي مجاز بوده و براي گرفتگيهاي دردناک عضلاني ناشي از اختلال دستگاه ادراري، آسم و هيستري استفاده ميشده و مقادير کم و مرتب آن براي بيخوابي، درد اعصاب و سردردهاي عصبي تجويز مي شده است.
به علت خطر ايجاد مسموميت، امروزه از آن به عنوان يک داروي خوراکي استفاده نمي شود. گفته شده که بنگ دانه يکي از اجزاي اصلي شراب جادوگران و همچنين جزئي از پمادي بوده است ک ساحران در مراسم جادوگري خود به مقدار زيادي استفاده مي کرده اند و حالت خيالبافي و تشنج را به وجود مي آورده اند. به دليل خواص تخديري، برگهاي آن را مثل سيگار مي کشيده اند که اغلب نتايج خطرناکي به دنبال داشته است. در سال 1910، قاتل مشهور انگليسي - دکتر کريپن - همسرش را با اين گياه مسموم کرد. خوکها با خوردن مقدار زيادي از اين گياه هم دچار هيچ عارضه اي نمي شوند و به همين دليل به اين گياه عنوان لوبياي خوک هم داده شده است احتياط : تمام قسمتهاي اين گياه سمي است. لذا بايد با احتياط در حد مجاز و بانظر كارشناس گياهدرماني و پزشك مصرف شود. مصرف بيش از حد مجاز آن كشنده است.
مقدار مصرف:
بهصورت گرد، بهمقدار 1/0 تا 5/0 گرم حداكثرمصرف 2/0 گرم در يك دفعه و 6/0 گرم در 24 ساعت.
بهصورت دم كرده 1 گرم گياه در 100 گرم آب جوش.
خواص و اثرات دارويي:
طبع بنگ دانه خيلي سرد و خشك است. بنگدانهداراي خواص آرام كننده درد، مخدر، ضد تشنج، خوابآور، آرام بخش، ضداسپاسم، قابض و بازكننده مردمك چشم است.
از بنگدانه در موارد اختلالات و ناراحتيهاي تحريكي اعصاب، تسكينسياهسرفه و سرفه و آسم، در بيماريهاي تنفسي مانند سرفههاي تشنجي، دردهاي با منشاء ورم روده، سردرد مزمن، درد مفاصل، سياتيك، نقرس، هيستري، تحريكاتمغزي، بيماريهاي دماغي همراه با هيجانات، بيخوابي، صرع، آنژين، خونريزي ريهو خلط خوني، انزال زودرس، سل، برونشيت مزمن و احساس چنگزدگي در معدهو قولنجها استفاده بهعمل ميآيد.
ضماد عصاره آن با آرد جو براي ورمهاي گرم و درد گوش و چشم مفيد است. وضماد عصاره تخم آن با سركه براي نقرس، ورم پستان و ورم بيضه مفيد است.ساقه برگدار تازه گياه در مصارف خارجي در رفع دردهاي عصبي، تسكينسردردها عصبي و سردردهاي يكطرفه (ميگرن) بهصورت ضماد، بخور يا پماد نافع است.
ضماد آن با آرد باقلا براي جلوگيري از بزرگ شدن پستان و بيضهها نافع است.مزمزه دم كرده ريشه ژوسكيام درد دندان را تسكين ميدهد.
اسكوپولامين موجود در اين گياه داراي خواص آرام كننده سلسله اعصاب بااثر بسيار قوي است و از آن در موارد درمان و تسكين بيماريهاي عصبي، فلجهايهيجانانگيز (پاركينسون)، و داءالرقص استفاده ميشود.
زيستگاه طبيعي:
گياه بومي اروپا مي باشد. ولي به کانادا، آمريکاي شمالي، آسياي غربي و تمام قسمتهاي جنوبي قاره هم برده شده است. بذرالبنج به طور خود رو در زمينهاي شخم نزده، سواحل شني کنار درياي و اطراف ساختمانهاي متروکه و کپه هاي آشغال و زباله مي رويد .
مشخصات ظاهري :
گياهي يکساله و گاهي دو ساله به طول 30 تا 75 سانتي متر و با بوي قوي و تهوع آور مي باشد. در پايين ساقه، برگهاي بيضي شکل با سطح دانه دار، به رنگ سبز خاکستري تيره هستند. در قسمتهاي بالاتر برگها به طور مشخصي رگه دار، بدون ساقه و سبز کم رنگتر مي شوند. ساقه و برگها چسبناک هستند و وقتي لمس شوند، دست به آنها مي چسبد. از اوايل تا اواخر تابستان، گلهاي کرکدار قيفي شکل به رنگ زرد نخودي با رگه هاي زرشکي ظاهر مي شوند. کپسول حاوي دانه ها در وسط گل قرار دارد. بعد از شکافته شدن سرپوش کپسول، دانه هاي ريز بيشماري ظاهر مي شوند .
برگهاي بنگ دانه حاوي آلكالوئيدهاي هيوسيامين، اسكوپولامين، كمي آتروپين و هيوسي پيكوين است. ماده سمي هيوسيامين موجود در اين گياه مادهاي است مخدر و مسكن و تمام قسمتهاي گياه سمي است.
قسمتهاي مورد استفاده بنگدانه برگهاي خشك شده و گاهي تمامي گياهگلدار و دانههاي خشك شده كه در پايان تابستان سال اول برگهاي گياه دوسالهجمعآوري ميشود و گياهان يك ساله با آغاز گل دادن چيده ميشوند. و تا60 درجه حرارت در سايه يا آفتاب خشكانده ميشود.
گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد
|
