رازیانه (Fennel) چاپ
معرفی مناطق گردشگری - معرفی گونه های گیاهی
سه شنبه, 17 مرداد 1391 ساعت 10:55

نام انگلیسی: FENNEL

نام علمی: Foeniculum vulgare  

 

 

كليات گياه شناسي:

رازيانه گياهي است معطر، علفي و دوساله كه ارتفاع آن تا 2 متر مي رسد. ساقه آن داراي شيارهاي هم رديف و موازي مي باشد برگ هاي آن نازك و نخي مانند شوید است گل هاي رازيانه زرد و بصورت خوشه در انتهاي ساقه ظاهر مي شود. داراي بوئي معطر و طعمي شيرين مي‌باشد. رازيانه در مناطق مديترانه‌اي بخوبي رشد مي كند و در ايران در مناطق شمالي كشور در دامنه‌هاي كوه‌هاي البرز بطور خودرو مي‌رويد.

 

 

تركيبات شيميايي:

رازيانه داراي حدود  10% روغن، كمی مواد قندي و مسويلاژ و حدود 4% اسانس مي باشد. روغن رازيانه دارای 4% اسيد پال ميتيك، 22% اسيد اوليئك، 14% اسيد لينوئيك و 60% اسيد پتروسلينيك  مي باشد. اسانس رازيانه از تقطير ميوه آن بوسيله بخار آب بدست می آيد و مايعي است زرد رنگ.

در صد گرم برگ رازيانه تازه مواد زير موجود است :

آب                       90 گرم

پروتيئن                 2/5 گرم

چربي                    0/4 گرم

مواد نشاسته اي      4/5 گرم

كلسيم                   100 ميلي گرم

فسفر                     50 ميلي گرم

آهن                       2/5 ميلي گرم

پتاسيم                 400 ميلي گرم

ويتامين آ                3500 واحد

ويتامين ث              30 ميلي گرم

 

 

خواص داروئي:

رازيانه از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است. ريشه رازيانه گرمتر از بقيه قسمت هاي گياه است.

1) رازيانه اثر زياد كننده شير را در زنان شيرده دارد و بدين منظور مي توان از دم كرده رازيانه استفاده كرد.

2) اشتهاآور و مقوي است.

3) نفخ و گاز معده را از بين مي‌برد.

4) قاعده‌آور است.

5) برگ‌هاي رازيانه ادرارآور است.

6) جوشانده‌ ريشه رازيانه ملين مسهل است.

7) روغن تخم رازيانه كرم روده را از بين می‌برد.

8) حالت تهوع رابر طرف مي‌كند.

9) براي برطرف كردن آُسم، سرفه و تنگي نفس از دم كرده تخم رازيانه بمقدار سه فنجان در روز استفاده كنيد.

10) براي رفع اسهال، رازيانه را با زیره سبز به نسبت مساوي دم كرده و به مريض بدهيد.

11) مي توان از رازيانه داروي ضد نفخ بصورت زير تهيه كرد:

5 گرم پودر انيسون و 5 گرم پودر زيره كرمان ، 5 گرم پودر تخم گشنيز و 5 گرم پودر رازيانه را با هم مخلوط كرده در يك ليتر آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد سپس آنرا صاف كرده و كم كم بنوشيد.

12) رازيانه بعلت داشتن هورمون زنانه رشد دخترها را جلو مي اندازد.

13) رازيانه مغز را فعال مي كند.

14) ريشه رازيانه داراي كومارين Coumarin     مي باشد . چون اين ماده رقيق كننده خون است بنابراين آنهايي كه مبتلا به تصلب شرائين يا انسداد رگ ها هستند مي توانند از جوشانده ريشه رازيانه استفاده كنند.

15) دردهاي مفاصل را برطرف مي كند.

16) اشتها را زياد مي كند.

17) براي از بين بردن درد آرتروز روغن رازيانه را در محل درد بماليد.

 

 

طرز استفاده:

1)دم كرده رازيانه: مقدار يك قاشق چايخوري رازيانه را كوبيده و در يك ليوان آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد.

2)شراب رازيانه: 40 گرم رازيانه را در يك ليتر شراب بريزيد و بمدت يك هفته بگذاريد بماند سپس آنرا صاف كرده و در شيشه دربسته نگهداري كنيد .مقدار مصرف شراب رازيانه دو قاشق چايخوري بعد از غذا است.

3)دم كرده برگ رازيانه: 30 گرم برگ رازيانه را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت ده دقيقه دم كنيد . اين دم كرده مقوي اعصاب بوده و هضم غذا را سريع مي كند.

 

 

مضرات:

رازيانه چون گرم است بنابراين براي گرم مزاج ها خوب نيست و اينگونه افراد بايد آنرا با سكنجبين بخورند بطور زياده روي در مصرف رازيانه معده را سست كرده و تشنج مي آورد.

 

گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد

 
سنبل الطیب (Valerian) چاپ
معرفی مناطق گردشگری - معرفی گونه های گیاهی
یکشنبه, 31 اردیبهشت 1391 ساعت 18:45

نام انگلیسی:      Valerian        

نام علمی: valeriana Officinalis    

 

كليات گياه شناسي:

سنبل الطيب گياهي است علفي و چند ساله كه ساقه آن بطور عمودي تا ارتفاع دو متر بالا مي رود. اين گياه بصورت وحشي در جنگل هاي كم درخت ، در حاشيه جويبارها و گودال ها در بيشتر مناطق آسيا و ايران مي رويد.

سنبل الطيب داراي بويي مطبوع است و گربه بوي اين گياه را از فاصل دور تشخيص داده بطرف آن می رود و در اطراف آن به جست و خيز مي پردازد و از بوي آن مست مي شود.

گل هاي سنبل الطيب برنگ سفيد يا صورتي و بصورت خوشه اي مي باشد.

قسمت مورد استفاده اين گياه ريشه آن است و معمولا از ريشه گياهي كه بيش از سه سال عمر دارد استفاده مي شود.

سنبل الطيب پس از خشك شدن برنگ قهوه اي در مي آيد. طعم آن تلخ ولي خوشبو و معطر است. عطر آن پس از خشك شدن بيشتر مي شود.

 

 

تركيبات شيميايي:

ريشه سنبل الطيب حاوي 1% اسانس است. اين اسانس در ريشه تازه بيشتر است و بتدريج كه ريشه خشك مي شود مقدار اسانس آن كاهش يافته ولي بوي آن قوي تر مي شود. اسانس تازه برنگ سبز مايل به زرد است ولي در اثر ماندن غليظ مي شود.

آثار دارويي ريشه تازه آن سه برابر خشك شده آن است. سنبل الطيب بايد در حرارت كم خشك شود و در حرارت بالا تمام اثر دارويي آن از بين مي رود.

 

 

خواص داروئي:

ريشه سنبل الطيب از نظرطب قديم ايران گرم و خشك است خواص مهم آن به شرح زير مي باشد.

1) اثر ضد تشنج دارد.

2) در رفع ناراحتي هاي عصبي و هيستري مفيد است.

3) ضد اسپاسم و آرام بخش است.

4) تب بر است.

5) در معالجه صرع اثر مفيد دارد.

6) بي خوابي را درمان مي كند.

7) ضد كرم معده و روده است.

8) گاز معده را از بين مي برد.

9) ضد هيجان است.

10) ميگرن را برطرف مي كند.

 

 

11) سردردهاي ناشي از سيگار كشيدن و مصرف الكل را رفع مي كند.

12) براي برطرف كردن دلهره ، تشويش و نگراني مفيد است.

13) در درمان بيماري ماليخوليا اثر مفيد دارد.

14) در برطرف كردن درد سياتيك موثر است.

15) درد معده را برطرف مي كند.

16)  سكسكه مداوم را از بين مي برد.

17) تقويت كننده نیروي جنسي است.

18) ترشح ادرار را زياد مي كند.

19) درد سينه را برطرف مي كند.

20) استفراغ را برطرف مي كند.

21) دهان را خوشبو مي كند.

22) در معالجه مرض قند موثر است.

23) گرد سنبل الطيب را روي زخم ها بپاشيد تا التيام يابند.

 

 

طرز استفاده: 

1)گرد سنبل الطيب : ريشه سنبل الطيب را خرد كرده و در حرارت 40 درجه خشك كنيد. سپس آنرا آسياب كنيد و از الك ريز رد كنيد. این گرد بعنوان ضد تشنج بكار مي رود. مقدار مصرف آن 5- 10 گرم در روز است.

2) مخلوط سنبل الطيب : 4 گرم گرد ريشه سنبل الطيب را با 4 گرم رازيانه و 4 گرم قند سائيده و مخلوط كنيد اين مخلوط را چهار قسمت كرده و در طول روز به فواصل مساوي بخوريد.

3) تنطور والريان : 100 گرم ريشه سنبل الطيب را خرد كرده و در نيم ليتر الكل طبي 60 درجه بريزيد و بگذاريد بماند. هر روز چند بار انرا بهم بزنيد و پس از 15 روز آنرا صاف كرده و در شيشه دربسته نگهداري كنيد. مقدار مصرف آن 10-30 قطره مي باشد.

4) ریشه سنبل الطیب را با گل گاوزبان مخلوط کرده و بعد از دم کردن (همانند چای) بنوشید.

 

 

مضرات:

چون سنبل الطيب براي كليه مضر است بايد آنرا با كتيرا خورد.

 

گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد

 
مارچوبه (Asparagus) چاپ
معرفی مناطق گردشگری - معرفی گونه های گیاهی
چهارشنبه, 24 اسفند 1390 ساعت 15:07

نام انگلیسی: Asparagus  

نام علمی: Asparagus officials

 

كليات گياه شناسي:

گیاهی گلدار است که از آن یکی از سبزیجات به نام مارچوبه به‌دست می‌آید. این گیاه بومی بیشتر مناطق اروپا، آفریقای شمالی و غرب آسیا است.

مارچوبه گیاهی علفی چندساله و دوپایه از راسته مارچوبه، تیرهٔ مارچوبگان (Asparagaceae  ) و سردهٔ مارچوبه (Asparagus  ) است.

 

 

گل‌های بسیار کوچک آن در روی پایه‌های نر و ماده قرار دارند. گل‌های آن دارای ۶ کاسبرگ و ۶ گلبرگ و ۶ پرچم و یک مادگی سه برچه‌ای است گل‌های نر به رنگ زرد مایل به سبز بوده، کاملاً از گل‌های ماده که معمولاً به رنگ قرمز در می‌آیند قابل تشخیص می‌باشند.

معمولاً برداشت مارچوبه از سال سوم، یعنی دو سال بعد از انتقال تاج آن به محل اصلی آغاز می‌شود.

مارچوبه گياهي است علفي و چند ساله كه ارتفاع آن تا چند متر مي رسد و داراي شاخه هاي نسبتا چوبي و صاف مي باشد. منشا آن منطقه ی مدیترانه ی شرقی است و از آن جا به تمام نقاط جهان راه یافته است. مارچوبه بصورت وحشي در اكثر نقاط دنيا مي رويد برگ هاي آن فلسي شكل بوده كه از كنار آن ها شاخه هايي باريك و دراز و سبز رنگ بصورت دسته هاي 3 تا 8 تایی خارج مي شود. بعلت زيبا بودن اين گياه را بصورت تزئيني در باغچه ها  مي كارند مار چوبه را در اوائل پائيز مي چينند. اين گياه از قديم الايام مورد استفاده بشر بوده است و حتي در اهرام ثلاثه مصر نقاشي هايي وجود دارد كه مارچوبه را نشان مي دهد.

مارچوبه گیاهی است مغذی که از 2000 سال پیش برای تزئین و دارو استفاده می ‌شده است.

مارچوبه سرشار از منیزیم، نیاسین، فسفر، پتاسیم، ریبوفلاوین، سلنیوم، تیامین، روی، فیبر و ویتامین‌های A  ، B  ، C   و E   می ‌باشد.

این گیاه منبع بسیار خوبی از فولات است؛ 100 گرم مارچوبه ی تازه حاوی دو گرم فیبر، 756 میکروگرم ویتامین A  ،   6/5   میلی‌ گرم ویتامین C   و 52 میکروگرم فولات است.

محل کاشت آن در ایران، خوی، تبریز، نواحی مختلف البرز، قصر قجر، جلفای اصفهان، اراک، کرمانشاه، جنوب ایران، و مهارلو در شیراز است و پرورش آن در دزفول رواج پیدا کرده‌ است.

 

 

تركيبات شيميايي:

مارچوبه داراي آسپاراژين، كوني فرين، اينوزيت، تانن، اسید گاليك، آسپاراگوز و اسيد سوكسي نيك مي باشد. دانه آن داراي 15 درصد مواد روغني مي باشد اين روغن زرد مايل به قرمز است.

درصد مواد موجود در صد گرم مارچوبه بصورت زير است:

آب                                  90 گرم

پروتئين                           2/5 گرم

چربي                            0/2 گرم

مواد نشاسته اي              4/2 گرم

كلسيم                           22 ميلي گرم

فسفر                            60 ميلي گرم

آهن                              1/1 ميلي گرم

سديم                          2 ميلي گرم

پتاسيم                        275 ميلي گرم

ويتامين آ                      900 واحد

ويتامين ب 1                 0/2 ميلي گرم

ويتامين ب 2                 0/2 ميلي گرم

ويتامين ب 3                 1/5 ميلي گرم

ويتامين ث                    35 ميلي گرم

 

خواص داروئي:

از نظر طب قديم مارچوبه گرم و خشك است. بنابراين آنهايي كه سرد مزاج هستند بايد آنرا با عسل بخورند و آنهايي كه گرم مزاج هستند بايد آنرا با سركه بخورند. مارچوبه گياهي است ادرار آور و داراي خواص زیاد:

 

 

مارچوبه برای رفع خواب آلودگی صبحگاهی

محققان در یک پژوهش جدید دریافته‌ اند که عصاره ی مارچوبه حاوی اسیدهای آمینه و مواد معدنی است که می ‌تواند حالت خواب آلودگی و کسالت را برطرف کند و از سلول های کبدی در برابر مواد سمی محافظت نماید.

مارچوبه در عین حال خاصیت ضد سرطانی، ضد قارچی و ضد التهابی دارد و ادرار آور نیز می باشد.

شرح این پژوهش در مجله ساینس فود منتشر شده است.

 

مارچوبه و کاهش وزن

هر 100 گرم مارچوبه فقط 20 کیلوکالری انرژی دارد و بدین ترتیب یک جایگزین بسیار عالی برای میان وعده های پُرکالری است.

مارچوبه باعث افزایش متابولیسم بدن شده و به عنوان یک چربی ‌سوز، به لاغری شما کمک می کند.

 

 

مارچوبه، تقویت کننده قلب‌

فولات اساسا برای سلامت سیستم قلب و عروق لازم و ضروری است.

کمبود فولات باعث ایجاد خطر حمله ی قلبی و بیماری های قلبی عروقی می‌ شود.

فولات مسئول تبدیل هموسیستئین به سیستئین است که تجمع آن در دیواره‌ های رگ ها باعث تصلب شرائین می ‌شود. با خوردن یک وعده مارچوبه، 66 درصد نیاز روزانه بدن به فولات تامین می ‌شود.

برای تسکین و آرامش قلب می توانید از دم کرده ی مارچوبه استفاده کنید. دم کرده ی مارچوبه را به این صورت تهیه کنید: چند شاخه مارچوبه را در داخل یک لیتر آب جوش بریزید و مقداری هم رازیانه و جعفری به آن اضافه کنید و بگذارید به مدت 5 دقیقه دم بکشد. از این دم کرده به مقدار 2 تا 3 فنجان در روز بنوشید.

 

مارچوبه و دیگر خواص مفید آن

* مارچوبه به دلیل غنی بودن از فولات، برای زنان باردار بسیار مفید است؛ زیرا فولات برای جلوگیری از نقص لوله ی عصبی و ناهنجاری های مغز و نخاع لازم است و کمبود آن باعث زودتر به دنیا آمدن نوزاد، کاهش وزن شدید و رشد نکردن نوزاد تازه متولد شده، می گردد.

* مارچوبه ادرار آور است چرا که منبع بسیار خوبی از پتاسیم(202 میلی گرم در 100 گرم آن) و مقدار كمی سدیم (2 میلی گرم در 100 گرم آن) است. این خاصیت مُدر بودن مارچوبه به تنظیم فشارخون کمک می کند.

* خوردن مارچوبه دید چشم را تقویت می‌ کند.

* برای تقویت نیروی جنسی مفید است‌.

* ضعف مثانه را برطرف می ‌کند.

* ملین است و یبوست را برطرف می ‌کند.

* تب بُر است‌.

* مارچوبه برای افرادی که کم خونی دارند مفید است. این گیاه به ساختن گلبول‌ های قرمز خون نیز کمک می ‌کند.

* مارچوبه به دلیل ویتامین های مفیدی که دارد برای تقویت حافظه نیز سودمند است.

 

 

خرید، نگهداری و پخت مارچوبه:

به هنگام خرید در پی ساقه‌ های سبز روشن باشید. شاخه ‌های مارچوبه ی تازه، راست و نرم بوده و جوانه های آن نباید باز شده باشد و اگر فلس‌ های نوک آن باز باشد نشانه ی این است که گیاه مدت زیادی مانده و کهنه شده است.

برای نگهداری مارچوبه، آن را در پارچه های مرطوب بپیچید و سپس در یک کیسه ی پلاستیکی قرار داده و در یخچال نگهداری کنید؛ زیرا گرما و خشکی، آن را از بین می ‌برد. نگهداری مارچوبه به این ترتیب علاوه بر حفظ ویتامین ‌های موجود در آن، به حفظ حالت تردی آن نیز کمک می ‌کند.

مارچوبه در دمای صفر درجه سانتی ‌گراد، همه محتوای اسید فولیک خود را به مدت دو هفته و 90 درصد ویتامین C   را تا پنج روز حفظ می ‌کند. در حرارت اطاق، مارچوبه 75 درصد اسید فولیک اش را در مدت سه روز و 50 درصد ویتامین C   را تا 24 ساعت از دست می ‌دهد.

پختن مارچوبه باعث به وجود آمدن تغییراتی در آن می شود؛ کلروفیل، رنگدانه ای که باعث سبزی گیاهان می ‌شود، به اسید حساس است.

با پختن مارچوبه، کلروفیل آن با اسیدهای موجود در آن یا در آب پخت واکنش شیمیایی داده، فئوفتین تشکیل می‌ دهد که به رنگ قهوه‌ای است. در نتیجه مارچوبه ی پخته، رنگ زیتونی دارد.

با افزایش سرعت پخت می ‌توان از این واکنش جلوگیری کرد و زمانی برای واکنش کلروفیل و اسیدها باقی نگذاشت یا آن که می ‌توان مقادیر زیاد آب را به کار برد تا اسیدها رقیق شوند و راه سوم این است که در ظرف را برداریم تا اسیدهای فرار از آن خارج شوند که البته دو راه آخر توصیه نمی شود، زیرا به این ترتیب مواد مغذی نیز به هدر می رود.

فرآیند پخت بافت مارچوبه را نیز تغییر می ‌دهد. به طوری که محتوای آب سلول ‌ها خارج شده و شکل آن ها به هم می ‌ریزد. افزودن نمک به هنگام پخت این روند را کند می ‌کند.

مارچوبه را مي توان بصورت مختلف مصرف كرد. بايد مارچوبه را با كمي آب و حرارات كم در ظرف هاي ضد زنگ پخت و تقريبا نيمه خام آنرا برداشت. آب مارچوبه را دور نريزيد و از آن براي سوپ استفاده كنيد زيرا داراي ويتامين و املاح مي باشد. وقتيكه مارچوبه مي خريد دقت كنيد تازه باشد. شاخه هاي مارچوبه تازه راست و نرم بوده و نوك آن نبايد باز شده باشد و اگر فلس هاي نوك آن باز باشد نشانه اين است كه گياه مدت زيادي مانده و كهنه شده است.

 

دم كرده مارچوبه را به اين صورت تهيه كنيد:

چند شاخه مارچوبه را در داخل يك ليتر آب جوش بريزيد و مقداري هم رازيانه و جعفري به آن اضافه كنيد و بگذاريد مدت پنج دقيقه دم بكشد. از اين دم كرده بمقدار دو تا سه فنجان در روز براي تسكين و آرامش قلب استفاده كنيد.

 

 

هشدارهای مصرف:

* افرادی که مبتلا به محدودیت عملکرد کلیه ها هستند نباید از این سبزی به مقدار زیاد، استفاده کنند؛ چرا که مصرف مارچوبه در افراد مبتلا به این عارضه باعث افزایش میزان اسیداوریک و در نتیجه بروز نقرس می شود.

* توجه داشته باشید که مصرف مارچوبه در افرادی که مبتلا به ورم مجاری ادرار هستند و یا اشخاص عصبی توصیه نمی شود.

* مارچوبه همچنین برای مبتلایان به روماتیسم و سنگ کلیه خوب نیست.

* خوردن مارچوبه با داروهای ضد انعقاد، که نقش رقیق ‌سازی و انحلال لخته‌ های خونی را بر عهده دارند، تداخل می‌ کند؛ زیرا سرشار از ویتامین K   است که به انعقاد خون کمک می ‌کند.

 

گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد

منابع: ویکی پدیا، تبیان، اینترنت و...

 
دریاچه ارومیه چاپ
معرفی مناطق گردشگری - دریاچه ها
چهارشنبه, 26 بهمن 1390 ساعت 10:01

دریاچه ارومیه که در گذشته چی  چست و کبودان نام داشته در شمال غربی ایران و در منطقهٔ آذربایجان واقع شده‌است. این دریاچه طبق آخرین تقسیمات کشوری، بین دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تقسیم شده‌است. دریاچهٔ ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچهٔ داخلی ایران و دومین دریاچهٔ آب‌شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و عمدتاً از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو، آجی چای و زولا تغذیه می‌شود. از میان رودهای گفته شده،‌ آجی  چای از رسوب  های نمکی نئوژن خاور تبریز عبور می  کند و در حمل مقدار قابل ملاحظه  ای نمک به دریاچه نقش دارد.

 

 

تاریخچه:

نام کهن این دریاچه چیچَست بوده‌است. این واژه، واژه‌ای است از زبان اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده‌است. دریاچهٔ چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصهٔ بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانهٔ این دریاچه بوده‌است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول‌آسا و سهمگین آن را می‌گشاید و از چنگ دیوان به‌در می‌آورد، در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری از اسطوره‌های دیگر.

نام دریاچه در نقشه ایران در دوره افشاریه، دریاچه شاهی (L. of Shahi  ) ذکر شده‌است و در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده شد.

 

 

مشخصات جغرافیایی:

درازای این دریاچه 140 و پهنای آن میان 15 تا 50 کیلومتر و مساحت آن بین 5000 تا 6000 کیلومترمربع  است.

عمق متوسط آن 6 متر بوده ولی ژرف  ترین نقطه آن با 13 متر عمق در گوشه شمال غربی جای دارد. سطح آن نسبت به سطح آب دریاهای آزاد، 1300 متر بالاتر قرار دارد.

دریاچهٔ ارومیه دارای ۱۰۲ جزیره‌است که همهٔ آن‌ها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوختهٔ طبیعی جهان به ثبت رسیده‌اند. جزیرهٔ اِشک، زیستگاه پرندگان زیبای کوچک، از جمله مرغ آتش و تنجه و همچنین تعدادی گوزن زرد ایرانی و گوسفند وحشی (قوچ و میش) به آن انتقال داده شده‌اند. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح، یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

 

 

در بین این جزایرکوچک و بزرگ، شبه جزیره اسلامی بزرگ  ترین آنها است که در سال  های پر بارش به صورت جزیره درمی  آید. سطح حوضه آبریز دریاچه حدود 50000 کیلومترمربع است. سایر جزایر مهم این دریاچه به شرح زیرند:

جزيره كبودان ( قويون داغي ) با 3125 هكتار مساحت

 جزيره اشك با 1250 هكتار مساحت

 جزيره اسپير با 1250 هكتار مساحت

 جزيره آرزو با 800 هكتار مساحت

 جزاير نهگانه ( محل تخمگذاري پرندگان)

 

 

حوضهٔ آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است که پیرامون ۳٪ مساحت کل کشور ایران را دربر می‌گیرد. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت تبریز، ارومیه، مراغه، مهاباد، میاندوآب، نقده، سلماس، پیرانشهر، آذرشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.

پارک ملی دریاچه ارومیه پس از مرداب انزلی، از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران به‌شمار می‌رود. در حال حاضر ۲۷ گونه پستاندار، ۲۱۲ گونه پرنده، ۴۱ گونه خزنده، ۷ گونه دوزیست و ۲۶ گونه ماهی حیات وحش این دریاچه را تشکیل داده‌اند.

آب دریاچهٔ ارومیه بسیار شور و میزان نمک محلول در آن دو برابر اقیانوس‌ها است. به این دلیل، هیچ ماهی و نرم‌تنی به جز گونه‌هایی از سخت‌پوستان در آن زندگی نمی‌کنند و آب آن هیچ‌وقت یخ نمی‌زند. شناکنندگان نیز می‌توانند بر روی آب آن شناور بمانند.

 

 

در گزارش  های قدیمی، دریاچه ارومیه را باقیمانده دریای مدیترانه دانسته  اند ولی از نگاه زمین‌‌شناسی، این حوضه حاصل عملکرد سامانه  های گسل  های فشاری مانند گسل تبریز و زرینه  رود است که در سیستم آبگیری آن نقش اساسی داشتهاند.

 

 

از نگاه زمینساختی صفحهای، دریاچه ارومیه، در قسمتی از پهنه خرد شده بین صفحههای عربستان و ایران و ریزصفحههای ایران و ترکیه قرار گرفته و میتوان آن را نوعی دریاچه زمینساختی دانست که کوههای بلندی آن را در بر گرفته است.

 

 

خشکیدن دریاچه

متاسفانه این دریاچه در خطر خشک شدن کامل قراردارد و طی ۱۳ سال گذشته ۶ متر کاهش سطح داشته‌است. اختصاص ۹۰٪ منابع آبی منطقه به بخش کشاورزی، تبخیر زیاد در پی گرم شدن هوا و برداشت غیرمجاز از آب‌های زیرزمینی در پی حفر چاه از دلایل خشک شدن این دریاچه می‌باشند. کارشناسان ابراز داشته‌اند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با بادهای نمکی خواهد شد و زیست محیط منطقه را تغییر خواهد داد.

 

منابع: همشهری آنلاین، ویکی پدیا، سایت استانداری آذربایجان غربی و...

گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد

 
دریاچه گهر چاپ
معرفی مناطق گردشگری - دریاچه ها
دوشنبه, 26 دی 1390 ساعت 16:27

معرفی:

دریاچه گَهَر در میان رشته کوه اشترانکوه در استان لرستان واقع است. این دریاچه در منطقه حفاظت شده اشترانکوه بین بخش زز و ماهرو الیگودرز و بخش مرکزی دورود قرار دارد. درازای گهر حدود 2100 متر و میانگین پهنای آن 355 متر و مساحت آن حدود 75/0 کیلومترمربع است.

لفظ گهر به زبان محلی یعنی محلی که آب در آن جمع میشود به صورت آبگیر یا تالاب.

اصلی  ترین گستره حوضه آبریز دریاچه، پهلوی جنوبی اشتران  کوه یعنی «برآفتاب» با حدود 45 کیلومترمربع وسعت است.

 

 

 

آب دریاچه محدود به آب  های سطحی نیست و به نظر می  رسد که بخشی از آب دریاچه، از چشمه  های کف تأمین می  شود.

 این دریاچه که به «نگین اشترانکوه» معروف است یکی از زیباترین دریاچه‌های طبیعی ایران به شمار می‌رود و با ارتفاع ۲۳۵۰ متر از سطح دریا در میان منطقه حفاظت شده اشترانکوه واقع شده ‌است. این دریاچه به سبب نداشتن راه ماشین رو تا حد زیادی از خرابی و آلودگی به دست انسان به دور مانده‌است. سالانه در حدود ۷۰٬۰۰۰ گردشگر اقدام به بازدید از این منطقه می‌نمایند.

 

تاریخچه

اغلب اروپائیان و سیاحان این دریاچه را به نام دریاچه ایران می شناسند که این شناخت حاصل معرفی یک زن انگلیسی بنام ایزابلا لوسی بیشوپ است که در سال 1890 میلادی توانست مدت 3ماه در این منطقه تحقیق کرده و هزار کیلومتر راهپیمایی کند ولی باتوجه به اسناد معتبر تاریخی اولین کسی که موفق به کشف دریاچه گهر شد یک زمین شناس اتریشی به نام (آ-رودلر) بود که در سال 1888 میلادی موفق شد نام خود را به عنوان کاشف دریاچه گهر در تاریخ ماندگار کند. اولین و قدیمی ترین تصویر مستند تهیه شده از این دریاچه نیز در سال 1891 میلادی گرفته شده است که به یک سیاح فرانسوی بنام ژان ژاک دومرگان تعلق دارد.

 

 

نحوه شکل گیری

دریاچه گهر بر اثر رانش زمین و ریزش سنگها از یخچال جنوبی اشترانکوه (که این ریزش ها سد طبیعی بر سر راه گذر آبهای جاری ایجاد کرده است) ایجاد است. این دریاچه بر روی گسل اصلی امروزی زاگرس قرار دارد. بنابراین احتمالاً در اثر جنبش گسل دورود و رویداد یک زمین لغزش سنگ ریزش تشکیل شده‌است. زمین شناسان معتقدند که دریاچه گهر 80 تا 200 متر بالاتر از سطح فعلی بوده است که حرکات و لغزشهای بعدی سبب تشکیل فرم امروزی شده است.

 

 

موقعیت جغرافیایی:

گهر شامل ۲ بخش به نام‌های گهر بزرگ (کله گهر) و گهر کوچک (کره گهر) می‌باشد. دریاچه گهر بزرگ حدود یک و نیم کیلومتر درازا و ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر پهنا و ۴ تا ۲۸ متر ژرفا دارد. اگر از الیگودرز به سمت گهر بروید ابتدا گهر کوچک را می بینید سپس به گهر بزرگ در مرز شهرستان دورود می‌رسید ولی اگر از دورود یا ازنا حرکت کنید پس از کمی پیاده روی به سمت کیگوران، الیگودرز به دریاچه گهر کوچک می رسید.

ساحل این دریاچه به جز قسمت مدخل دریاچه (ضلع غربی) و قسمت مقابلش (ضلع شرقی) که ساحلی ماسه‌ای دارد و برای شنا مناسب است در سایر نقاط دارای ساحلی صخره‌ای است که برای شنا مناسب نیست. در قسمت پایین دریاچه، جنگلی انبوه وجود دارد که در شرف نابودی است. در قسمت بالای آن نیز جنگلی انبوه وجود دارد که این جنگل هم در معرض خطر نابودی است. از قسمت بالا، جوی آبی به دریاچه می‌ریزد که ادامه آن به دریاچه‌ای دیگر منتهی می‌شود. با حدود ۴۰ دقیقه پیاده روی می‌شود به این دریاچه (گهر دوم یا گهر پایین) رسید. عمق آن کم است و ماهیان کف دریاچه را با کمی دقت می‌شود به خوبی دید. جریان ورودی آب دریاچه ۱۰ فوت مکعب بر ثانیه و جریان خروجی آن حدود ۲۰ فوت مکعب بر ثانیه می‌باشد.علت افزایش حجم آب خروجی دریاچه وجود چشمه‌هایی در قسمت تحتانی آن است. آب اصلی تامین کننده دریاچه از طریق رودخانه ورودی آن یعنی رودخانه تاپله است که دارای آبی بسیار خنک و رنگی شفاف و بلورین با بستری مملو از سنگ ریزه یا قلوه سنگ است که بدون افت و با کمی شتاب وارد دریاچه کوچک می‌شود و پس از طی مسافتی کوتاه وارد دریاچه گهر می‌شود.

ماه‌های تیر و مرداد بهترین زمان سفر به این دریاچه‌است. یکی از دره‌های بسیار زیبا اطراف دریاچه گهر به دره نی‌گاه (نگار) معروف است که پوشیده از شقایق‌های رنگی و لاله واژگون است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه در محدودهٔ شهرستان‌های الیگودرز و ازنا و دورود واقع شده‌است.

 

 

میزان بارش در منطقه

میزان بارش سالانه در منطقه گهر حدود ۹۳۱ میلی متر است که بیشتر بصورت بارش برف می‌باشد در سال‌های سرد سطح دریاچه یخ می‌بندد.

 

پوشش گیاهی

درختان بلوط، بید، بادام، پسته وحشی، گلابی وحشی، چنار، نارون، بلوط مازو، گردو، انجیر، زبان گنجشک، سیب، زالزالک، ارژن، کنار کهور، انار، گز، و موی وحشی می‌باشد. گل‌های لاله واژگون، شقایق، زنبق و لاله وحشی تاج خروسی و اختر می‌باشند.

 

 

حیات وحش

دریاچهٔ گهر زیستگاه مناسبی برای آبزیان و دیگر حیوانات وحشی است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه با حیات وحش متنوع شامل حیواناتی است از قبیل بز، قوچ، آهو، کل، پلنگ، گرگ، گراز، خرس قهوه‌ای، کفتار، روباه، شغال، خرگوش و انواع پرندگان مانند عقاب، کبک، شاهین، تیهو و آبزیان مانند مارماهی، لاک پشت، قورباغه و ماهی قزل آلای رنگین کمان و خال قرمز در این دریاچه زیست می‌کنند.

در سال 1340 سرپرست وقت اداره محیط بانی و شکاربانی لرستان مرحوم سرهنگ جشنیان تعدادی ماهی سیاه بومی را از رودخانه های اطراف صید و در دریاچه گهر بزرگ رها کردند و متعاقبا ایشان در سال 1352 حدود بیست هزار قطعه ماهی قزل آلای رنگین کمان و خال قرمز به وسیله هواپیما در دریاچه ریخته شد که ازدیاد نسل کردند و ظاهرا اینگونه تا دریاچه کوچک و چم چید نیز رفته اند.

گونه‌های پرندگان این منطقه حفاظت شده 195 مورد است. همچنین 30 گونه از خزندگان و پنج گونه دوزیست نیز در این منطقه شناسایی شدند.

انوع مارها چون افعی یا گرزه مار نیز در این منطقه زندگی می‌کنند.

 

 

 

دسترسی

دسترسی به این دریاچه به وسیله خودرو از طریق شهرهای دورود و الیگودرز امکان‌پذیر است. نزدیک ترین راه برای دسترسی به این دریاچه از مسیر شهرستان الیگودرز است. راه قدیمی مالرو و عشایری گدار (دره دزدان) است که در فاصله تقریبی 27کیلومتری جاده الیگودرز به شول آباد، به سمت غرب (پل رودخانه مورزرین) تا آغاز تنگ «هولیون» و «تابله» می توان به دو قسمت «بالادره گهر» و «دره گهر» تقسیم کرد. از ویژگیهای «بالا دره گهر» وجود بیدستانهایی است که در ساحل شرقی دریاچه گهر بزرگ گسترده است. در هرحال باید اذعان داشت که راه دسترسی مناسب با کمترین پیاده روی نسبت به راههای دیگر همان مسیر الیگودرز (مورزرین- تابله) به گهر است، که بدلایل مختلف از جمله وجود چشمه ساران متعدد و گوارا و رودخانه خروشان و نیز دسترسی و راحتی مسیر یکی از راههای ارتباطی مناسب به شمار می رود. مسیر دورود به دریاچه شمال یک ساعت با خودرو و چهار ساعت و نیم پیاده روی است و مسیر الیگودرز شامل دو ساعت با خودرو و یک ساعت و نیم پیاده روی است. کوهنوردانی که به قله‌های اشترانکوه صعود می‌کنند معمولاً برای رسیدن به گهر از مسیر روستای تیان حرکت می‌کنند. برای رفتن از مسیر تیان می‌توان از راه‌آهن تهران - اندیمشک استفاده کرد و در ایستگاه دربند بعد از ایستگاه ازنا از قطار پیاده شد. راه رسیدن به دریاچه گهر از شهرستان الیگودرز، تقریبا ۷۰ کیلومتر است که هشت کیلومتر آن، مسیری با شیب ملایم به صورت مالروست، حال آنکه مسیر دسترسی به دریاچه از مسیر دورود تا چشمه خیه، نزدیک ۱۷ کیلومتر جاده آسفالته است و از چشمه خیه تا دریاچه گهر، ۱۸ کیلومتر مسافت مال‌روست و همین سبب شده است که بیشتر گردشگران، مسیر شهرستان الیگودرز را برای رسیدن به دریاچه انتخاب نمایند.

 

منابع: همشهری آنلاین، ویکی پدیا، وبلاگ احسان سالاروند و...

گردآوری و تدوین: محمد شاکری موحد

 
<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 بعدی > انتها >>

صفحه 1 از 10