قلل برج: برج شمالی ۴۳۲۵ متر و برج جنوبی حدود ۴۳۰۰ متر.

مختصات جغرافیایی برج شمالی: ۳۶.۰۵۴۶۰ شمالی ۵۱.۵۴۹۸ شرقی

بر ستیغ خط الراسی که در جنوب قلل خلنو (جنوب خلنو کوجک) قرار گرفته است دو قله صخره ای برجسته و کاملا مشخص دیده میشوند.

 قله شمالی را "برج" مینامند. متاسفانه هیچ ذکری از قله جنوبی در هیچ منبعی که من تا به حال دیده ام پیدا نمیشود. حتی نقشه ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیایی که دقیقترین نقشه منطقه میباشد هیچ اثری از قله جنوبی نشان نمیدهد. به نظر میرسد که برج جنوبی کمی از برج شمالی کوتاهتر باشد. به دلیل آنکه از برخی ار زوایا برج جنوبی بصورت قله ای تیعه ای دیده میشود این قله اغلب با تیغه های ژاندارک اشتباه گرفته میشود.

دامنه های غربی قلل برج با شیبی دیوار مانند به کف کاسه بزرگی منتهی میشوند. این کاسه از سمت شرق جنوب و جنوبغرب توسط قله های خلنو برج هرزه کوه و خرس چال احاطه شده است و ارتفاع کف آن بین ۳۸۰۰ تا ۴۰۰۰ متر است.

در فصل ذوب برفها برکه زیبایی به نام دریاچه خلنو در کف این کاسه درست میگردد. از سمت شمال قلل برج به قله خلنو کوچک- از شرق به قلل ورزاب و از جنوبغرب به قله هرزه کوه متصل هستند.

قلل برج معمولا از طریق یکی از سه راه زیر صعود میگردند (دو راه اول یک تا یک ونیم روز وقت لازم ارند و راه سوم چندین روز).

۱) از طریق روستای لالون در جنوبشرق (۲۴۰۰ متر) به گردنه ۳۹۷۰ متری با قلل ورزاب و سپس دامنه های شرقی برج.

۲) از طریق روستای شمشک (۲۶۰۰ متر) در جنوب به قله ۴۲۱۰ متری سرکچال-گردنه ۳۹۱۰ متری شمال سرکچال-دامنه های جنوبی هرزه کوه و سپس برج.

۳) از طریق روستای وارنگه رود (۲۴۵۰ متر) در شمالغرب و دره ریبای وارنگه رود به دریاچه خلنو.

اکثر کسانی که به قلل برج می آیند به شمال ادامه میدهند تا به قله خلنو بزرگ برسند. به همین دلیل خیلی از منابع این قلل را "برج خلنو" مینامند. لازم به یاد آوریست که این دو قله بسیار برجسته بوده و از قلل خلنو متمایز میباشند.

نشانی مبدا صعود از دره وارنگه رود

از شهر کرج جاده چالوس را حدود ۷۰ کیلومتر رانندگی کنید تا قبل از گردنه های تونل کندوان به جاده ای که به پیست اسکی دیزین میرود برسید. در جاده دیزین بپیچید. پس از چند کیلومتر جاده ای فرعی در سمت چپ نمایان خواهد شد. در جاده فرعی رفته و آن را چند کیلومتر ادامه دهید ته به روستای وارنگه رود (۲۴۵۰ متر) برسید.

مسیر پاکوب در شمال روستای وارنگه رود (و شرق رودخانه) را پیدا می کنیم. پس از طی مسافت کوتاهی مسیر از طریق یک پل پیاده رو به غرب رودخانه میرود. دره به زودی از شمال بطرف شرق گردش می کند. مسیر را ۵/۱۶ کیلومتر ادامه می دهیم تا در ارتفاع ۳۱۰۰ متری رودخانه به دو شاخه بزرگ تقسیم می شود. شاخه دست راست (جنوبشرقی) را انتخاب کرده و ۴ کیلومتر ادامه می دهیم تا در ارتفاع ۳۸۳۰ متری به دریاچه خلنو می رسیم. کمپ خود را در کنار دریاچه بر پا می کنیم.

دیواره های شمالی خرس چال و فراخه نو در سمت جنوب دریاچه دیده می شوند و دیواره های قلل برج در غرب آن.

 این دیواره ها برای صعود مناسب نیستند. قله بی نام ۴۰۵۱ متری بین فراخه نو و بندال کولی را مشخص میکنیم.

از مسیری که آمدیم یک کیلومتر از ساحل دریاچه به سمت پایین بر می گردیم تا به ابتدای یال شمالی قله ۴۰۵۱ متری یرسیم. از دور این یال ممکن است سنگی و دشوار به نظر برسد ولی کمی زیر راس یال در طرف شرق آن راه پاکوب احتمالا قدیمی مشخص میشود که ما را به قله ۴۰۵۱ متری می رساند.

از روی قله ۴۰۵۱ متری بطرف شرق پیچیده و خط الراس را کمی پایین رفته و از یال غربی فراخه نو بالا می رویم تا به قله فراخه نو می رسیم. امتداد خط الراس ما را به قله خرس چال و سپس قله هرزه کوه میرساند. در این مکان خط الراس از شرق به سمت شمال تغییر جهت میدهد و بطرف برج جنوبی میرود. برج جنوبی را از طرف شرق آن تراورس کرده و کمی سنگ نوردی ما را به قله برج شمالی میرساند.

از وبلاگ کوههای البرز

گردآوری: محمد شاکری موحد

ناهمواريها  :

قله الوند با ارتفاع 3574 متر از سطح دريا بلند ترين قله استان همدان است، كه خط الراس آن حد طبيعي سبين تویسركان و همدان است قله هاي ديگر منطقه عبارتند از: كوه گرو در جنوب نهاوند با ارتفاع 3316 متر، كوه لشكر در جنوب شرقي ملاير، 2928 متر، كوه خان گرمز در غرب تویسركان 2818 متر، كوه سفيد در جنوب غربي ملاير، كوه سرده و كوه گرمه در ملاير، آلماقلاغ حد فاصل اسدآباد و بهار و كوه بوقاطي در كبودرآهنگ.

وسیعترين نقطه استان با ارتفاع 1420 متر در محل خروج رودخانه گاماسياب از شهرستان نهاوند واقع است.

قله الوند و پناهگاه کلاغ لان از فراز قله کلاغ لانه

دشتكهاي رشته كوه الوند:

دشتك هاي رشته كوه الوند:

در كوهستان الوند علاوه بر قلل مرتفع و شيب دار، دشتك هاي كوچكي وجود دارد، كه سطح آنها از چمن زار پوشيده شده و چشمه هاي زيادي در آنها جاري است. و با توجه به اينكه از سطوح نسبتا" مسطحي برخوردارند، به صورت محل استراحت و اطراق كوهنوردان در آمده اند. مهمترين اين دشتك ها عبارتند از : ميدان ميثاق، تخت نادر، چمن شاه نظر و تخت رستم.

1) ميدان میشان:

ميدان ميشان در مسير اصلي صعود به قله الوند است و و سعت آن حدود 1 هكتار است كه كمتر از تخت نادر است. و ارتفاع آن از سطح دريا 2600 متر است. در اين مكان دو باب پناهگاه كوهنوردي كه يكي از آنها مجهز به خوابگاه نيز مي باشد، و مسجد و حمام براي استفاده عشاير احداث شده است. عشايري كه يیلاق خود را در دامنه شمالي الوند مي گذرانند، در ميدان ميشاق كه داراي آبهاي روان، چمن زار و مناظر زيباي طبيعي است چادر مي زنند. ميدان ميثاق در صبح روزهاي جمعه، بيشترين ورزشكاران و علاقه مندان به طبيعت و كوهنوردي را در خود جاي مي دهد.

2) تخت نادر:

در ادامه مسير صعود به قله الوند تخت نادر قرار گرفته، كه شامل محوطه اي است به مساحت تقريبي 5/1 هكتار. شيب آن كم و پوشش گياهي آن چمن زار كوهستاني است. ارتفاع آن از سطح دريا 2900 متر است. مراد از نامگذاري تخت نادر، كمياب بودن زمین مسطح در دل كوهستان است.

3) چمن شاه نظر و تخت زستم:

"شاه نظر" چمن زار بزرگ، پر گل وگياه و پر آبي است، كه بر روستاي خاكو مشرف مي باشد. و قله اي مخروطي و صخره اي دارد، كه به تخت رستم منتهي مي شود. طي مسير از شاه نظر تا تخت رستم، 45 دقيقه به طول مي انجامد. تخت رستم وسيع ترين دشتك در ارتفاعات الوند مي باشد، كه انتهاي آن به يال هزار پيچ و دره يخچال مي رسد، و يال شمالي آن به دره مراد بيك مشرف است. قله تخت رستم 2985 متر ارتفاع دارد. در وسط تخت رستم چشمه پر آبي در جريان است، كه براي اطراق كوهنوردان بسيار مناسب و لذت بخش است. آب اين چشمه، با عبور از شاه نظر به خاكو مي رود و سر چشمه رود خاكو است از ديگر چمن زارها تخت كوچك، تخت صنم و چرخ ملك قابل ذكر مي باشد.

كوههاي صخره اي:

يكي ديگر از ويژگيهاي كوهستان الوند، كوههاي صخره اي، و سنگهايي است، كه مستعد ورزش سنگ نوردي براي علاقمندان به اين رشته مي باشد. از جمله: سنگ كشتي، سنگ ضربدار، ارسباران، شيب منفي قله كلاغ لان، كلاهك قله، سنگ پاندوله، كلاهك كلاغ دروازه تخت نادر، و اضلاع شرقي و غربي قله وغيره.

پوشش گیاهی:

پوشش گياهي غالب در رشته كوه الوند "گون" است. "گون" گياهي است بوته اي و خاردار كه از ساقه آن صمغي به نام "كتيرا" مي گيرند. محصول اين گياه در صنايع چسب و نساجي و غيره كاربرد صنعتي دارد. در فصول معتدل سال به ويژه در بهار هر جا كه برفها ذوب مي شوند، ابتدا گل يخ مي رويد كه گلي سفيد و زيباست. پس از آن لاله هاي رنگارنگ سر از خاك بيرون مي آورند. و در اطراف چشمه ها و چمن زارها، گلهاي زرد و بنفش و گلهاي لاله، آلاله، سوسن و سایر گیاهان از قبيل: پونه، آزربه، مقرا، گزنه، ريواس، موسير، كنگر، شيرين بيان، طوطيا و غيره به وفور مي رويد، كه بعضي از آنها خواراكي و برخي دارويي هستند. به عنوان مثال طوطيا را به عنوان سرمه اي شفا به چشم مي كشند.

چشمه هاي الوند :

1- حوض نبي: از مشهورترين چشمه هاي الوند، حوض نبي مي باشد، كه از زير صخره اي بزرگ در زير قله الوند سر چشمه گرفته در جهت شمالي به سمت تخت نادر سرازير مي گردد. و داراي آبي بسيار خنك و گواراست.

2- چشمه تخت نادر: در ابتداي تخت نادر واقع است چشمه اي نسبتا" پر آب است.

3- چشمه كلاغ لان: چشمه اي دائمي است كه در چمن زار كلاغ لان جاري است.

4- چشمه قاضي: در دره مراد بيك جاري است و آب مصرفي روستاي دره مراد بيك را تامين مي كند.
5- چشمه ملك: سرچشمه رودخانه اي است كه در دره ديوين جريان دارد.

6- هفت چشمه: اين چشمه، در دامنه جنوبي چهار قله و در جاده منتهي به تويسركان جاري است.
7- چشمه خسرو: چشمه خسرو، در مسير يخچال به كلاه قاضي در جريان است.

8- بهشت آب: در سمت دره كيوار و جنوب قله الوند، چشمه كوچكي است كه از شكاف صخر ه اي بيرون مي آيد و در سالهاي كم آب، آب آن كم شده و گاهي در تابستانها به خشكي مي گرايد.
9– چشمه افعي: اين چشمه بر دامنه دوزخ دره واقع است.

10- چشمه آب مرواريد: چشمه اي است پر آب و بسيار گوارا، كه آب اين چشمه و چشمه افعي از مسير رودخاه و فرجين مي گذرد. در حوالي چشمه مرواريد، نوعي درخت بيد به نام "مروار " روئيده است. و شايد به همين دليل و يا به خاطر زلال بودن آب اين چشمه، نام مرواريد بر آن نهاده اند.

پوشش جانوري در كوهستان الوند:

گرگ، روباه، خرگوش، شغال و سمور و پرندگان مانند : عقاب سياه و دال در اين كوهستان ديده مي شود. قوچ، ميش، بز كوهي كبك، كبوتر و عقاب دشت نيز، از حيوانات و پرندگان اين منطقه مي باشند.

دره هاي شمالي و جنوبي الوند :

دره حيدره:

در حاشيه غربي شهر همدان، بين دره عباس آباد و دره وسيع و كم عمق به نام دره فخر آباد و دره حيدره قرار دارند. و ضلع شمالي ميدان ميشان الوند بر فراز دره حيدره واقع شده است، كه از دره هاي خوش آب و هوا و با صفاي استان همدان مي باشد. مسير دسترسي به دره حيدره از طريق ميدان مدرس به سمت دانشكده كشاورزي مي باشد، كه در ادامه به دره حيدره مي رسد، و تمام جاده آسفالته مي باشد. و اين مكان به دليل نزديكي به همدان به نام "حيدره پشت شهر" شهرت يافته است. در ابتداي اين دره و بر روي شيب دامنه غربي آن، روستايي به همين نام قرار گرفته است، كه از روبرو منظره پلكاني تماشايي و زيبايي دارد. امتداد دره شرقي به غربي است و در انتها، قله حيدره و سپس قله الوند قرار دارد. دره حيدره از باغات ميوه و زمين هاي زراعتي پوشيده شده است. در كف دره رودخانه اي در جريان است، كه مانند ساير رودهاي دامنه شمالي الوند به "قره چاي" متصل مي شود. سر چشمه رودخانه حيدره چشمه سارهاي يالها و دامنه هاي اطراف دره مي باشد. انتهاي دره كه به دامنه ها، و شيبهاي تند كوهستان الوند محدود مي شود، بسيار باصفاست و چشم انداز زيبايي دارد، و به "ايسيلان حيدره" مشهور است. محصول باغات و مزارع اين دره، انواع ميوه و فرآورده هاي كشاورزي است. روستانيان حيدره به شغل دامداري و زنبورداري نيز اشتغال دارند و عسل حيدره در همدان از شهرت خاصي برخوردار است. دامنه مقابل روستا از گونه هاي گياهي خاصي پوشيده شده و به همين دليل منطقه اي حفاظت شده مي باشد. همچنين در اين منطقه، عمليات آبخيزداري به دو شكل مكانيكي و بيولوژيكي انجام شده است.

دره ديوين ( ديو يجين ):

اين دره در حاشيه جنوبي شهر همدان و غرب دره مراد بيك و به موازات آن قرار دارد. و امتداد آن از شمال غربي به جنوب شرقي است. انتهاي دره ديوين به دامنه كوههاي معروف به چهار قله مي رسد. دو چشمه از چشمه هاي معروف رشته كوه الوند به نامهاي چشمه قاضي، و چشمه ملك در چمن زارهاي مشرف به اين دره جاري هستند. در دامنه اين دره دهكده اي قديمي نيز به همين نام (روستاي دوين) قرار دارد. كار اصلي روستائيان اين دره باغداري است و پرورش درختان ميوه مانند زردآلو، گيلاس، آلبالو، گردو، بادام، و غيره در آن رايج است.

شغل ديگر آنها گاوداري است و بعضي هم به استخراج سنگ لاشه و سياه رنگي به نام سنگ فولادي از معادن دامنه غربي دره اشتغال دارند كه به علت استحكام و زيبايي آن جزو بهترين سنگهاي ساختماني است.

دره شهر ستانه:

اين دره از زمينهاي آبرفتي حوالي روستاي اشتران آغاز و در امتداد جاده قديمي همدان به تويسركان (از طريق گنجنامه)، به روستاهاي سي سانه، قلعه آستيجان و قلعه تيميجان و در انتها در بلندترين قسمت به روستاي شهرستانه ختم مي شود. امتداد اين دره در جهت شمال شرقي به جنوب غربي است. بر فراز دره دو قله معروف كوهستان الوند، يعني كلاغ لان و دائم برف قرار گرفته اند. و شيارهاي متعددي از دامنه هاي دره به عمق آن كشيده شده اند، كه هر يك دره اي با صفا و پر آب و و علف مي باشد. دره هاي فرعي پشت تخت، سلطانيه و موسي از آن جمله اند و در جبهه غربي دره شهرستانه نيز شيارها و چشمه هاي دره طالب، و سر آب دره طالب، دره كم آزار، دره مدي، دره علي و دره الف آبي را مي توان نام برد. در اين دره با صفا، خرم رود جريان دارد. و ارتفاعات بالا دست مشرف به انتهاي دره از زيستگاههاي عمده كبك محسوب مي گردد و همچنين غاري به نام شهرستانه در انتهاي اين دره واقع شده است. اهالي روستاهاي دره شهرستانه عمدتا" به زراعت و باغداري مي پردازند و خشكبار از جمله فرآورده هاي باغات اين دره مي باشد.

دره شركان:

در دامنه جنوبي كوهستان الوند و در دامنه شيب هاي تندي كه در انتهاي به قله يخچال (گاو بره) ختم مي شود. دره سركان قرار گرفته است. امتداد اين دره شمالي- جنوبي مي باشد و به علت اين موقعيت در تمام طول روز از تابش نور خورشيد برخوردار است. در گستره دره ابتدا روستاي آرتيمان، و بعد از آن شهر سركان واقع شده است. دره سركان يكي از خوش آب و هوا ترين دره هاي الوند مي باشد، كه رودخانه پر آب سركان نيز در طول دره جاري است و سبب به وجود آمدن باغات و انواع درختان ميوه در آن شده است، كه عبارتند از: گردو ، گيلاس، آلبالو، آلو ، زردآلو، توت، بادام و سيب سرخ كه در سرتاسر دره ديده مي شود وسعت اين دره در حدود 1000 هكتار است. رود سركان از قله شاه نشين بزرگ (از قلل الوند) سرچشمه مي گيرد. و پس از دريافت چشمه سارهاي اطراف دره به سمت جنوب جريان مي يابد و از داخل شهر سركان و مجاورت پير كمر بسته عبور نمود و از طريق كرزان رود به قلقل رود متصل مي شود.

دره فاران:

اين دره با وسعتي حدود 400 هكتار، در شمال شرقي تويسركان واقع شده است. و از درختان انگور، گردو، بادام و سيب پوشيده شده است.

دره آرتيمان:

اين دره با وسعتي حدود 600 هكتار در حومه تويسركان و نزديك قريه آرتيمان قرار دارد و از درختان: گردو، بادام و سيب پوشيده شده و از آب و هواي بسيار لطيف و مطبوعي برخودار است.

دره گزندر و سرابي:

اين دره با صفا در شرق شهر تويسركان و در ابتداي ورودي این شهر از سمت جوكار قرار گرفته است. و در ادامه شيب هاي تند قلل كلاه قاضي و شاه نشين بزرگ به سمت جنوب مي باشد. اين دره با حدود 500 هكتار مساحت، به دليل فراواني آب، و وجود خاك مناسب و نسبتا" عميق در دو دامنه خود استعداد با لائي در زراعت و باغداري دارد و به همين جهت تراس هاي دو سوي رود خانه عمدتا" به باغات گردو اختصاص دارد و درختان ديگري مانند سيب، زردآلو، گيلاس و آلبالو نيز وجود دارد. رود سرابي كه در ايمن دره جاري است از كوه كلاه قاضي سر چشمه مي گيرد، و پس از پيمودن مسيري پر پيچ و خم وارد دره گزندر مي شود.

در اين مسير چشمه هائي نيز به آن متصل مي گردد. آب اين رود در ادامه، از مجاورت كوه قلندر سياه، روستاي شاه زيد و قلعه قاضي مي گذرد و به قلقل رود مي ريزد. در ارتفاعات مشرف به دره بقاياي سنگرهاي سپاهيان نادر شاه به شكل سنگ چيني ديده مي شود، كه اهالي به آن "طر نادري" مي گويند. اين سنگرها در جنگ با عثمانيها مورد استفاده توپخانه پياده نظام سپاه نادري بوده است. اين دره داراي مناظري زيبا و چشم نواز و آب و هوايي دلپذير است، كه از گذشته هاي دور از تفريحگاههاي مورد توجه اهالي بوده است.

دارستان:

دارستان نام دره هایي است در شمال تويسركان كه به فاصله 4 كيلومتري از انتهاي خيابان شهداي تويسركان واقع شده است. نام اين دره احتمالا" ممكن است به علت رويش درختاني موسوم به "دار" بوده باشد. گر چه دارستان محل رويش درختچه خودرو و ديمي سماق مي باشد، و از گذشته نيز به دار بودن آن شهرت داشته است.

قله هاي كوهستان الوند :

معروف ترين قله ها، از شمال غربي به جنوب شرقي عبارتند از:

آلما قلاغ 2997 متر، كركس 2959 متر ، قزل ارسلان 3250 متر ، دائم برف 3450 متر، كلاغ لان 3480 متر، الوند، 3584 متر، تاريك دره 3314 متر، كمر لرزان 3338 متر، چهار قله (3184، 3172، 3166 و 3170 متر)، يخچال صاحب (گاو بر) 3486 متر، شاه نشين 3496 متر، سرخ بلاغ 3124 متر و قاضي 3125 متر.

1- قله آلما قلاغ:

اين قله در شمال غربي رشته كوه الوند قرار دارد، و در مجاورت روستاهاي اختاچي، همه كسي و ملهم دره واقع است. فاصله آن تا شهر همدان 46 كيلومتر است اين كوه به خاطر دارا بودن معادن سنگ آهن، با درجه خلوص بالا، اهميت زيادي دارد. بهترين مسير صعود به اين قله، از طريق روستاي باباعلي است و از طريق روستاهاي تاج آباد و اختاچي نيز امكان پذير است.

آلما قلاغ در فصل بهار بسيار زيباست و به علت بعد مسافت از همدان كمتر مورد توجه است، اما به علت صخره اي بودن مي تواند مورد استفاده سنگ نوردان قرار گيرد. از گياهان معروف آن، لاله ساقه كوتاه يا گل حسيني است.

2- قله كركس (كر كسين):

آخرين قله كوهستان الوند، در جهت شمال غربي تا گردنه اسد آبد است. صعود به اين قله به علت صخره اي بودن از سمت شمال، و ديواره اي بودن از سمت غرب، با امكانات فني ممكن است. و پناهگاه حيواناتي از قبيل قوچ و ميش است. نزديك ترين و ساده ترين راه صعود آن از طريق روستاي وهنان مي باشد كه حدود 5/2 ساعت به طول مي انجامد. چشمه پر آب و خنكي به نام "چهل چشمه" در اين مسير قرار دارد. در نزديكي قله كركس قله ديگري به نام قراول خانه قرار گرفته است.

3- قله قزل ارسلان:

از فراز اين قله چشم انداز وسيعي در مسير جاده همدان به اسد آباد ديده مي شود . بهترين مسير آن، از روستاي و هنان مي باشد، كه پس از سه ساعت كوه پيمايي به قله قزل ارسلان مي رسد. كوهنوردان از مسير تويسركان و نيز روستاي شهر ستانه كه در جنوب آن قرار دارد، نيز مي توانند به اين قله صعود نمايند. و راه ديگر از ديگر از طريق روستاي برفين است، كه از پايين قله قزل ارسلان مي گذرد. در زمستانها در اين منطقه احتمال ريزش بهمن نيز وجود دارد. اين قله يكي از زيباترين قله هاي رشته كوه الوند و حتي ايران نيز مي باشد.

4- قله دائم برف:

اين قله در غرب قله الوند قرار دارد. و با شهر همدان، حدود 20 كيلومتر فاصله دارد. و اغلب ايام پوشيده از برف مي باشد. و به همين دليل دائم برف ناميده شده است. اين قله از دامنه هاي شمالي و جنوبي داراي شيب تندي است. راه صعود به اين قله، يكي از طريق روستاي برفين و امامزاده كوه مي باشد كه راحت تر است. و راه ديگر آن، از مسير كلاغ لان است كه كمي دشوارتر است. و مخصوص كوهنوردان حرفه اي است.

5- قله كلاغ لان (لان كلاغ):

قله ايست كله قندي، بر فراز كوهي صخره اي و مشرف به دوزخ دره، يك راه صعود به اين قله از گنجنامه و كيوارستان است، كه از دو مسير قابل دسترسي است: از مسير اول، ابتدا به ميدان ميشان، و بعد به تخت نادر و سپس به يك دو راهي مي رسيم، كه يكي از آنها به قله الوند و ديگري به كلاغ لان ختم مي شود. مسير دوم، از دره كيوارستان به سمت چپ مي باشد كه از جنوب قله الوند به كلاغ لان مي رسد و تقريبا" طول هر دو مسير فوق يكسان است. راه ديگر صعود به كلاغ لان، روستاي برفين (در مريانج) مي باشد. كه با 3 ساعت كوه پيمايي به قله مي رسد.

6- قله الوند:

الوند بلندترين قله اين كوهستان مي باشد، كه در راس، كمي هموار و مسطح است. در فاصله صخره بزرگ قله الوند و ديوار جنوبي آن، كه رو به تويسركان است، شكافي كوچك و گود، سنگ چين شده است. كوهنوردان عقيده دارند كه اين شكاف آرامكاه "سام" پسر نوح(ع) است. يك راه رسيدن به قله الوند از مسير دره گنجنامه، كيوارستان، ميدان ميشان و تخت نادر است كه در ميدان ميشان دو پناهگاه براي استراحت كوهنوردان موجود مي باشد؛ و راه ديگر آن از ضلع جنوبي قله از شهر سركان مي باشد.

7- قله تاريك دره:

جاده قديمي همدان به تويسركان (معروف به جاده شاهي) از طريق گنجنامه به پيست اسكي تاريك دره، قله تاريك دره، چهار قله و گردنه تويسركان ختم مي شود. يال شمالي گردنه به كلاغ لان و يال جنوبي آن به قله تاريك دره و چشمه فرشه مي رسد. بهترين راه صعود به اين قله گردنه تويسركان مي باشد. كه دسترسي به آن با دو ساعت كوهنوردي امكان پذير است. علت نامگذاري تاريك دره، طلوع دير هنگام و غروب زود هنگام خورشيد در اين دره بوده است، كه به دليل جهت شمالي به جنوبي دره مي باشد. و همين امر باعث شده تا برفهاي موجود در اين دره در سايه بيشتري قرار داشته باشند.

8- قله كمر لرزان:

ادامه يال تاريك دره به سمت مشرق، ابتدا به قله لرزان و سپس به چهار قله می رسد. و از سوي ديگر به دره مرادبيك مشرف است. بنابر اين يكي از راههاي صعود به اين قله دره مراد بيك مي باشد. اين دره شيبي 40 درجه دارد. و در همين دره چشمه اي از دل كوه مي جوشد، كه قسمتي از آب آشاميدني اهالي روستاي دره مرادبيك را تامين مي كند. شمال كمر لرزان، تاريك دره و جنوب آن، چشمه فرشه است به طوريكه چشمه فرشه از اين قله قابل رويت است.

روستاي ديوين و دره گرگ نيز در ادامه به چهار قله و كمر لزران مي رسند.

9- چهار قله:

چهار قله نزديك به هم و تقريبا" هم ارتفاع، در جنوب شرقي قله الوند و بر فراز دره ديوين قرار دارد. در جنوب اين كوهها قله كمر لرزان واقع است، كه مشرف به پيست اسكي تاريك دره مي باشد. و در دامنه شمالي آن، چشمه ملك و چشمه قاضي در جريان هستند. كوتاه ترين راه دسترسي به چهار قله از طريق دره گوساله است و از دره ديوين و در مراد بيك هم مي توان به اين قله ها صعود كرد.

10- قله يخچال صاحب (گاو بره):

اين قله به يخچال صاحب الزمان(ع) نيز شهرت دارد. و تابش نور خورشيد در آن مايل است و به همين دليل گرماي كمتري به آن مي رسد برفهايش ديرتر ذوب مي شود. و اطلاق نام يخچال نيز به همين علت است. اولين برف پائيزي و يا زمستاني اين كوه را سفيد پوش مي كند و حتي در تابستان نيز داراي هواي بسيار سردي است. و بيشترين آب ورودي به سد اكباتان همدان از طريق همين قله تامين مي شود. راه صعود، از طريق دره مرادبيك به چشمه سنگ سفيد، و در ادامه به هزارپيچ و سپس به يخچال مي رسد. فاصله اين قله از شهر همدان 17 كيلومتر است. اين قله از خط الراس تاريك دره نيز قابل دسترسي است.

11- قله شاه نشين:

در جنوب غربي قله كلاه قاضي، قله شاه نشين بزرگ قرار گرفته است. مسير صعود به آن از روستاي ابرو مي باشد. اين قله پس از الوند مرتفع ترين قلل كوهستان الوند مي باشد و رودهاي منشعب از آن در دامنه شمالي، در نهايت به سد اكباتان جاري مي شود. اخيرا" به همت كوهنوردان تويسركاني جان پناه كوچكي در چمن شاه نشين احداث شده است. راه دسترسي به قله شاه نشين از كلاه قاضي به سمت يخچال، با حدود نيم ساعت كوهپيمايي ميسر مي باشد.

12- قله كلاه قاضي:

در ادامه رشته كوه الوند به سمت جنوب شرقي و بعد از قله يخچال صاحب، قله كلاه قاضي قرار دارد، كه در فاصله 15 كيلومتري جنوب شهر همدان واقع است. راه صعود به آن از طريق شاه نشين روستي ابرو، راه خاكي روستاي سيمين و دره عرب خان مي باشد. و براي رسيدن به آن به صورت پياده حدود 3 ساعت زمان لازم است.

 به نوشته کتاب کوه نامه گیتاشناسی در ایران چهار قله با نام الوند وجود دارد. معروفترین و بلند ترین آنها «الوند همدان» به ارتفاع 3580 متر است و کوتاهترین آنها  «الوند داغ» در شمال شهرستان ابهر در آذربایجان به ارتفاع 2450 متر میباشد. *

 الوند گلپایگان کوهستانی است واقع در شمال باختری گلپایگان که از شمال باختری به طرف جنوب خاوری کشیده شده طول آن حدود 15 کیلومتر و عرض متوسط آن 5 کیلومتر است.

 ارتفاع بلندترین نقطه این کوه 3111 متر میباشد که در محلی به نام «کلنگ سیاه» شناخته میشود. از فراز این قله شهرستان خمین در شمال باختری و شهرستان گلپایگان در جنوب خاوری دیده میشوند.

در دامنه های جنوبی این قله و در ارتفاع حدود 2800 متری در نقطه ای با نام محلی «کول خران» یک جان پناه فلزی - چوبی به همت کوهنوردان گلپایگانی بر پا گشته است. از این نقطه در جهت شمال بقایای یک معدن متروکه نقره در دره ای به نام «دره نقره» و در جهت خاور مزرعه و امام زاده ای به نام «امام زاده گوشه» دیده میشوند.

در پایین دست دامنه های جنوبی کوه نیز چشمه ای زیبا و چهار فصل به نام «چشمه خضر» وجود دارد. که جاده ای خاکی به طول حدود 12 کیلومتر از گلپایگان تا نزدیکی آن کشیده شده است. ارتفاع شهر گلپایگان حدود 1830 متر میباشد.

مبدأ صعود به ارتفاع 2000 متر در جنوب شرقی قله قرار دارد و مسیر صعود از میان دره ای است که به خط الراس اصلی «کول خران» منتهی میشود. تا پناهگاه حدود 5/1ساعت راه است و از پناهگاه تا قله 2 ساعت  میباشد.

------------------------------------

* - قله پنجمی نیز به نام الوند در استان قم با ارتفاع حدود 2900 متر وجود دارد به نام «الوند وشنوه» که ظاهرا مؤلف کتاب کوهنامه گیتاشناسی از آن بی اطلاع بوده است. (گردآورنده)

گردآوری: محمد شاکری موحد

معرفی طالقان:

طالقان منطقه ييلاقي در ميان كوه هاي برفگير البرز، از   غرب كندوان، تا 40 كيلومتري شرق قزوين گسترده شده است. يکی از بخشهای شهرستان   ساوجبلاغ از توابع استان تهران می باشد که در 130 كيلومتري شمال غرب تهران واقع شده   از شمال به سلسله جبال البرز و رامسر و تنکابن و الموت، از شرق به شهرستان کرج، از   جنوب به هشتگرد و ساوجبلاغ از غرب و جنوب غربی به قزوين محدود می گردد.

طالقان در   دره بزرگي در ميان كوههاي البرز قرار دارد. طالقان منطقه اي متشكل از حدود 80   روستاي كوهستاني است كه طول جغرافيايي آن از شمال شرق به جنوب غرب حدود 80 كيلومتر   و عرض جغرافيايي آن حدود 15 كيلومتر است و حدود 1300 كيلومتر مساحت دارد. طول شرقي   آن 50 دقيقه و عرض شمالي آن 36 درجه و 12 دقيقه است. زبان مردم طالقان فارسي و   لهجه تاتي است.

مهمترين رودخانه طالقان، طالقان رود مي باشد كه از حاشيه جنوبي   شهر مي گذرد و به شاهرود مي ريزد. فاصله روستا تا شهرك 7 كيلومتر و ارتفاع آن از   سطح دريا 1840 متر مي باشد. ناحيه طالقان در دامنه جنوبي ارتفاعات البرز و رشته كوه   ديگري از البرز كه با فاصله متوسط 6 كيلومتر از آن به موازاتش از شرق به غرب امتداد   دارد واقع شده است. در ناحيه شمال قلل و گردنه هايي طالقان را از مازندران و قزوين   جدا مي كند. ارتفاعات جنوبي طالقان اين منطقه را از دشت جدا نموده است.

در حد   فاصل ميان دو رشته كوه، رودخانه شاهرود از شرق به غرب جريان دارد. دره شاهرود،   رود طالقان و رود آبهاي دامنه البرز را به سفيد رود مي رسانند. دره و رودخانه   شاهرود كوههاي ميان دره چالوس و سفيد رود را از شرق به غرب شكافته و آن را به دو   قسمت شمالي و جنوبي تقسيم كرده اند. رودخانه شاهرود اصلي ترين عامل مايه حيات   زندگي و اجتماع را در طالقان رقم زده است.

يكي از مهمترين عوامل جذاب منطقه طالقان   شرايط آب وهوايي و فضاي سبز باغات و رودخانه و چشمه هاي جاري است. طالقان رود در 11   كيلومتري غرب روستاي شهرك به رودخانه هاي اندج و الموت ملحق شده ورودخانه شاهرود را   تشكيل مي دهند. شاهرود رگ حياتي اين منطقه از كوهپايه هاي شرقي آغاز و با طولي   نزديك به 105 كيلومتر به غرب مي رود. اين شريان آبي بيش از 15 رودخانه كوچك و بزرگ   منطقه را كه از چشمه سارها و برف آبها سرچشمه مي گيرند و همراه خود تا سفيد رود مي   برد تا با آبهاي قزل اوزن آميخته و راهي دريا شود.

دره طالقان نيز به سان خط الرأس هايش زيبا و محسور كننده است. دشتهاي   پهناور و آباديهاي سرسبز و زيبا كه در پس دره ها از اسفاران تا پراچان را پوشانده   اند جلوه و شكوهي خاصي دارند. طالقان دره اي تاريخي و مذهبي است روستاهاي زيباي   طالقان در دامنه هاي جنوبي و شمالي در ارتفاع 1400 تا 2600 متري از سطح دريا در   امتداد رودخانه و كنار چشمه سارها پراكنده شده اند.

طالقان دره ايست كه از «گردنه   عسلك (در شرق) تا گردنه انگه (درغرب )» تقريباً 42 كيلومتر بوده و حداكثر عرض   طالقان از «گردنه دوزخ دره واقع در جنوب تا گردنه مالخالي واقع در شمال» طالقان   حدود 20 كيلومتر مي باشد. شهر طالقان از به هم پيوستن چهار منطقه به نام هاي شهرك، گلينك، كولج و پرده سر تشكيل شده است كه شهرك به عنوان هسته اصلي آن است و شهر   طالقان، گاه شهرك هم ناميده مي شود.

براي رسيدن به طالقان از جاده اتوبان كرج و   وارد شدن به جاده سمت راست آن از شهرهاي كرج، هشتگرد، آبيك گذشته و 4 كيلومتر بعد   از آبيك، به جاده انحرافي و اختصاصي طالقان مي رسيد پس از رد شدن از زياران و طي   مسافت 28 كيلومتر از كناره اتوبان برفراز گردنه ابراهيم آباد، به طرف شمال حركت   مي بايست نمود تا وارد دره طالقان شده و به شهرك طالقان مي رسيم. پس از رسيدن به   پست نيروي انتظامي مستقر در مسير لار و جاده آسفالته فرعي شده و به سوي غرب كم كم   ارتفاع را كم كرده و با عبور از آباديهاي سنگ بن و كمپ سر به كماكان و سپس به كناره   نيلگون درياچه سد طالقان مي رسيم. و به سمت روستاي حسنجون كه در 5 كيلومتري شهرك   مركز طالقان واقع شده است حركت مي نمائيم زيرا مسير صعود به شاه البرز از اين روستا   و عبور از باغ ها و در امتداد رودخانه امكان پذير است.

روستاي حسنجون روستايي   ييلاقي با باغات ميوه است كه از اين مكان شاه البرز به خوبي با گردني برافراشته به   سمت چپ و در جهت شمالي پيداست كه جريان رودخانه از كنار آن مي گذرد. دره حسنجون به   سمت شمال گسترده شده و دره اي خوش آب و هوا است و داراي ارتفاع حدود 1935 متر از سطح دريا مي باشد. روستاي سيد آباد حسنجون از روستاهاي آباد و پر رونق طالقان است. در فاصله 150 متري ضلع شمال غرب امامزاده قاضي مي رسد كه داراي قدمت حدود قرن پنجم مي باشد كه در اثر كاهش آب به مرور تخليه و به محل جديد يعني كنار روستاي حسنجون منتقل شده است.

چشمه های دایمی و فصلی:

تعداد چشمه های دایمی منطقه طالقان 399 و چشمه های اصلی 57 دهنه می باشد که اهمیت وجود آب های زیرزمینی و بالابودن سفره آب زیرزمینی را در این منطقه نشان می دهد و مهمترینشان به شرح زیر است:

چشمه آب گرم گنداب در شمال روستای دهدر در جنوب قله ماسه چال

چشمه آب گرم شمال روستای هرنج.

چشمه آب گرم گراب بالاطالقان.

چشمه آب گرم خچیره که در انتهای رودخانه فرعی و خاکرو در شمال روستای خچیره قرار دارد.

آبشارها:

میزان بارندگی نسبتا زیاد این منطقه کوهستانی، چشمه ساران فراوان و رودخانه های فصلی و دائمی آن منشاء وجود و پیدایش آبشارهای زیادی است و این پدیده از جمله جلوه ها وزیبایی های طبیعی طالقان محسوب می شود. آبشارهای متعدد فصلی و دایمی در انحنای کوه ها و دامنه ارتفاعات چشم را می نوازد و جلوه خاص دارد.

مجموعه آبشارهای معروف طالقان عبارتند از:

آبشارشلبن روستای بزج در شمال روستای خسبان به طول تقریبی 30متر.

آبشار نرنو در روستای جزینان در بند.

آبشار آسکان در زمستان به صورت یخشار جلوه می نماید.

آبشار سفید آب در غرب قله شاه البرز.

آبشار خرس چر در جنوب قله خرس چر ناریان

آبشار فصلی میلین در روستای مهران

آبشار کوچک ولی زیبای سوهان در قسمت غربی قله کله سنگ سوهان.

آبشار وارکش در روستای خچیره

غارها و دست کن ها:

تاکنون در حدود 900 غار در ایران به ثبت رسیده است که ازمعروفترین آنها غار پراو است که شهرت جهانی دارد. در طالقان نیز چند غار به ثبت رسیده که ازجمله آنها می توان به غارهای ذیل اشاره کرد:

غار زالن گاه در شمالغربی روستای دنبلید.

غار بزج در شمال روستای یزج.

غار مرغ بند درجنوب قله الانه سر روستای ناریان

غارها و دست کن های بادامستان درجنوب امامزاده یوسف بادامستان

غار وی یا واقع درجنوب شرقی روستای ورکش

گلگشت ها:

آنچه به ارتفاعات و قله های طالقان زیبای درخور و ظرافتی دلچسب و جان افزا می دهد وجود مزارع سرسبز و پرگل و گلگشت های باطراوت و مفرح و تفرجگاه های دامنه ای است. گوناگونی وزیبایی دامنه های کوه های طالقان یکی از ویژگی های کم نظیر این منطقه است.

در فواصل بین کوه های طالقان روستاهای متعدد و مزارع نسبتا هموار وجود دارد که طالقان را به لحاظ طبیعی از جلوه های چندگانه ای از زیبایی های توام با دشت و کوه بهره مند می سازد. طالقان تنها عزیمتگاه کوهنوردان نیست بلکه تفرجگاهی معتدل برای خانواده ها نیز هست.

این ویژگی بویژه در سالیان اخیرتوجه و علاقه بسیاری از گردشگران را جلب نموده است، با توجه به نزدیکی این بخش به کانون های اصلی جمعیت شهری نظیر تهران، اجرای برنامه های یک روزه برای بهره مندی از گلگشت های طالقان امکان پذیر است.

از معروفترین گلگشت های طالقان را می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1- مسیر پیاده روی روستای حسنجون به مزرعه دو روان، بارزترین ویژگی این مسیر زیبا وجود درختان گردودرحاشیه جویبار آن در تمام طول مسیراست.

2- مسیر پیاده روی روستای گوران به روستای اورازان که از پردرخت ترین دره های طالقان به شمار می رود. این مسیر در فصل زمستان دارای جلوه منحصر به فرد تنگه اورازان از زیباترین مناطق طالقان است. وجود یخشارهای مرتفع درحاشیه این تنگه خاکی و زندگی جانوری ویژه، از نوادر طبیعت طالقان به شمار می آید.

3- مسیر پیاده روی روستای خچیره به هفت چشمه: روستای خچیره از باطراوت ترین و زیباترین روستاهای طالقان است. که باحق کلمه خچیر و نیکو را بر آن نهاده اند. این مسیر در واقع مسیر صعود به قلعه وارکش است که در فصل تابستان نیز طراوت ویژه ای دارد.

4- گلگشت گته ده به دختر قلعه گته ده که مسیر صعود به قله کاهار بزرگ نیز می باشد.

5- گلگشت دیگر کته ده به مندانین که مسیر صعود به قله میان کاهار است.

6- گلگشت تکیه ناوه به عالی سر که بهترین فصل آن پاییزمی باشد که رنگ آمیزی برگ درختان این ناحیه بسیاردل انگیزاست.

7- مسیر پیاده روی جنگل آسفاران از رودخانه به روستای آسفاران که متاسفانه اخیرا با احداث جاده دسترسی به روستا آن را مورد تخریب قرار داده اند.

8- مسیرباغ کوچه روستای کوئین به چشمه سار زیبای آن.

با تو جه به شرح و توصیف مختصری که این ویژگی های عمده طبیعی طالقان درمی یابیم که به راستی این منطقه سرسبز و پرجاذبه همچون نگینی سبز بر سینه ستبر کشور ایران می درخشد.

پوشش گیاهی:

قرار گرفتن در سلسله جبال البرز و وجود خاك حاصلخيز و ميزان رطوبت بالا و وجود چشمه سارهاي متعدد باعث سرسبزي منطقه شده كه باغات ميوه شامل ( گردو – سيب – گيلاس - گلابي – زيتون - زالزالك – زرشك كوهي - بادام كوهي و.... ) درختان چنار - بيد و همچنين وجود گياهان علفي و داروئي و زينتي از جمله: ريواس – تره كوهي – شنگ – كاسني – صعلب - آويشن – جو شير - بومادران – برنجاسف و گون و گلهاي شقايق و... وجود دارد كه همچون نگيني ارتفاعات را سبز پوش كرده است و به مثال چادري سبز همراه با گلهاي زرد – آبي – بنفش و سفيد كه بر پهنه اين منطقه افراشته شده خودنمايي مي كرد چشم همه را نظاره گر اين طبيعت مي نمود.

به دلیل وجوه اختلاف ارتفاع زیاد و همچنین توپوگرافی متنوع گونه های گیاهی منطقه طالقان از الگوی متنوعی تبعیت می نماید.

گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران بین سال های 69 تا 73 طرح مطالعاتی فلور منطقه طالقان را به اجرا درآورد.

این گروه پس از بازدید از محل رویش گیاهان منطقه از آنها نمونه برداری کرده و بارعایت اصول فنی آنها را به روی اتیکت های استاندارد و مخصوص الصاق و برای شناسایی آماده و با فهرست بندی کامل نمونه های جمع آوری شده مشتمل بر 510 گونه گیاهی است که در قالب یک جدول در گزارش نهایی پوشش نباتی و مراتع طالقان ارائه شده است. اطلاعات گردآوری شده در این جدول شامل نوع گونه، خانواده، شکل زیستی، طول عمر، نام فارسی یا محلی طبقه بندی شده است و به منظور حفظ نمونه های جمع آوری شده و ایجاد سهولت در مطالعات آینده حوزه آبریز طالقان یک سری از همه نمونه های گردآوری شده در «هرباریوم»  دانشکده کشاورزی نگهداری می شود.

پوشش جانوری:

 از پستانداران و پرندگان وحشي كه در جبال شاه البرز زيست مي كند مي توان خرگوش، كفتار، گراز، شغال، گرگ، خرس و پرندگاني نظير عقاب، دم جنبانك، زاغچه، قوش و كبك دري و.... را نام برد.

کوه های طالقان:

البرز سلسله کوهستانی بزرگ است در شمال ایران به طول 950 و عرض بین 25 تا110 کیلومتر که پهنایی به وسعت حدود 51500 کیلومتر را دربرگرفته است.

البرزشکل دیگری از واژه هربرز(Harbors) است و در زبان پهلوی «هر» کوه و «برز» به معنی بلند است. البرز کران کوهی است که از رسوبات دوران اول تا سوم زمین شناسی شکل گرفته و در اثر حرکات دوران چهارم پدیدار شده است. این رشته کوه بزرگ از مرز ایران در آذربایجان شروع و همانند قوس عظیمی سواحل جنوب غربی و جنوبی دریای خزر را دور می زند. و در شمال باختری خراسان به کوه های هندوکش و فلات پامیر به طور مستقیم متصل می گردد.

کران کوه البرز را می توان به سه بخش البرز غربی، مرکزی و خاوری تقسیم کرد.

کوهستان مرکزی البرز از کوه های طالقان در استان تهران و شهرستان ساوجبلاغ از غرب به شرق امتداد یافته است. طول رشته کوه طالقان که از شمال غربی آبیک قزوین شروع و به رودخانه کرج پایان می یابد، 94 کیلومتر است و عرض آن درحدود 5 و در نواحی مرکزی به 25 کیلومتر می رسد. رشته کوه طالقان از کوه های متعددی تشکیل شده است از جمله کوه های پیغمبر، حوضک زرچکانی، پردی، نمار، ارچنک، زرده چال، پرگال، گزانایورد، خشگه چال، خاکرود، کوروج، کاهار بزرگ و کوچک، سیاه سنگ، اسر، هزار بند، کرچال، عقیق، سات، شاه البرز و غیره...

مسیرهای ویژه پیاده روی در طالقان:

1_ راه رودبارک کلاردشت به پراچان طالقان از طریق هزار چم.

2_ راه دره سه هزار تنکابن (روستای درجان) از طریق گردنه شیربشم و دره عالی زن.

3_ راه دره سه هزار تنکابن (روستای درجان) از طریق دمچه و گردنه آب گرم.

4_ راه روستای دلیر به روستای ناریان طالقان از طریق گردنه سیالیز.

5_ راه روستای انگوران به روستای دهدر یا اسکان طالقان از طریق گردنه انگوران.

6_ راه ارتباطی روستای کلها به روستای گته ده طالقان از طریق گردنه کلها و قلعه دختر.

7_ راه ارتباطی روستای آوه الموت به روستای حسنجون یا دنبلید طالقان از طریق گردنه مالخانی.

8_ راه ارتباطی آزادبر به گراب طالقان از طریق گردنه عسلک.

9_ راه روستای دینه و الموت به روستای جزینان طالقان از طریق گردن تنورکان.

10_ راه روستای هیو به زیدشت طالقان.

11_ راه قاضی کلایه فشکلدره قزوین به کلانک از طریق گردنه کلانک.

12_ راه روستای فشند ساوجبلاغ به روستای میناوند طالقان.

13_ راه یرک الموت به اسفاران پایین طالقان از طریق گردنه یرک که مسیر ارتباطی الموت به طالقان در زمستان بوده است.

14_ راه ولیان ساوجبلاغ به روستای ورکش و یا وشته طالقان از طریق گردنه کویورد.

15_ راه سی رود ساوجبلاغ به اورازان طالقان از طریق گردنه یما.

16_ راه غریب مزرعه یا حاجی آباد واقع در کوهپایه قزوین به انگه طالقان از طریق گردن انگه.

17_ راه زیاران فشکلدره به امیرنان طالقان.

قله های طالقان:

طالقان از دیرباز مورد توجه کوهنوردان بوده است. شاید یکی از عمده ترین دلیل این بوده که رشته کوه طالقان با یکی از بلندترین رشته کوه های ایران یعنی تخت سلیمان هم مرز است. و روستای پراچان یکی از روستاهای مبدا صعود به قله مرتفع تخت سلیمان و علم کوه و دیگر قلل محسوب می شود. این روستا از معدود اماکنی است که می توان از آن، بیش از 26 قله با ارتفاع بیش از 3500 متر صعود نمود. و سه مسیر پیاده روی مشهور به رود بارک، کلاردشت و دره سه هزار دارد. این ویژگی را در کمتر روستای در ایران سراغ داریم.

اولین مطالعات برای شناسایی رشته کوه تخت سلیمان از مسیر جنوبی یعنی از پراچان صورت گرفته است. جغرافی دانان و کوهنوردان نامی مانند هانس بوبک، برادران مولر و غیره بیش از 5 دهه قبل از طریق روستای پراچان به علم کوه و تخت سلیمان صعود و آنرا شناسایی و اولین نقشه های کوهنوردی را ترسیم کرده اند. و حتی اولین کوهنوردان ایران قله علم کوه با صعود از پراچان آنرا معرفی کرده اند.

در جامعه کوهنوردی ایران، طالقان با قله مشهور شاه البرز شناخته شده است. و این قله میعادگاه کوهنوردان علاقمند کشور محسوب می شود. و در اذهان بومیان این قله هم رده قلل بزرگ کشور قرار گرفته است وجه تسمیه این قله البرز بزرگ، کلمه شاه، پیشوندی است  برای بزرگ نشان دادن آن که واژه ای توصیفی برای کلماتی مانند شاه رود، شاه چشمه، شاه کوه و یا شاه البرز و غیره... می باشد.